مقاله مدیریت تکنولوژی
مهمترین تفاوت دنیاى امروز با دیروز سرعت تحولات تکنولوژیک عنوان شده است. دنیا در حال تغییر است و سرعت این تغییر روز به روز بیشتر مى شود. تکنولوژى هاى جدیدى ظهور مى کنند. تکنولوژى مدیریت یکى از انواع جدید آن است که فناورى بسیار قوى دارد و جزو لاینفک آن است. امروزه اگر بخواهیم سازمانهاى کارى مؤثر ایجاد و فناورى اطلاعات آن را حذف کنیم مانند آن است که به آینده پشت کرده باشیم. در واقع مدیریت دانش یک مدیریت استراتژیک است و لازمه اش نیز آن است که مدیریت عالى منحصراً از فرصت هاى ارائه شده توسط فن اورى اطلاعات براى اهداف کارى بهره بردارى کامل بنماید.
اگر بخواهیم بدانیم که چگونه نیازهاى آموزشى قشر عظیم نیروى کار شاغل در سازمانها مورد سنجش و ارزیابى قرار مى گیرد، به این نتیجه مى رسیم که براى تدوین و طراحى برنامه هایى کارساز و اثربخش و مؤثر نیازمند اطلاعاتى وسیع و همه جانبه و بهنگام در ارتباط با نیازها هستیم. اهداف نیازسنجى باید مشخص و مراحل آن انجام شود. شناسایى حیطه وسیعى از هدفها، آنها را برحسب اهمیت رتبه بندى نماید و شناسایى شکاف هاى بین وضع موجود و وضع مطلوب، تعیین اولویت ها براى عمل از جمله اهداف است.
در عصر تغییرات مستمر تنها یادگیرندگان، آینده را به ارث خواهند برد، مابقى خود را براى زندگى در دنیایى مجهز کرده اند که دیگر وجود ندارد. پیشرفت تکنولوژى بالاخص در حوزه اطلاعات و ارتباطات محیطى سازمان هاى عصر حاضر را به شدت دستخوش تغییرات نموده است. در بطلان بسیارى از باورهاى گذشته اکنون تردیدى نیست به طورى که باورهاى جدیدى جایگزین باورهاى ناکارآمد گذشته شده اند. اکنون بقاى سازمان ها در گرو «به روز»سازى پیش فرض هاى ذهنى مدیران آنها است.
تکنولوژى اطلاعات اساساً یک تغییر کلى و جامع است. جوانان و نوجوانان باید مهارتهاى لازم را کسب کنند و براى وصول به این هدف از تکنولوژى کمک بگیرند.
در آموزش تکنولوژى دو عامل مهم وجود دارد؛
یکى نیازهاى جامعه و تغییرات سیاسى، اقتصادى و اجتماعى که در آن رخ مى دهد. عامل دیگر مسائل داخلى مثل کمبود فیزیکى، کارگاه، آزمایشگاه و غیره است که برنامه ریز باید به آنها توجه کند. در بررسى فضاى آموزشى تجهیزات و امکانات آموزشى این فضا به دو دسته فضاى آموزشى بسته (سنتى) و فضاى آموزشى باز (نوین) تقسیم بندى شده است. مشاهده مى شود که در محیط هاى بسته براى تجهیزات و امکانات آموزشى جایگاه مشخص و اساسى در نظر گرفته نشده است. اما در محیط هاى آموزشى باز براى فناورى آموزشى جایگاهى خاص و اصلى در نظر گرفته اند و تجربیات و یادگیرى، فعالیت هاى یادگیرى، تأکید بر تفکر و نیز آزمایش کردن را براى رسیدن به شایستگى یادگیرى منوط به بکارگیرى فناورى آموزشى در حین آموزش و تدریس مى دانند.
تکنولوژى اصلى ترین عامل تولید ثروت است و ثروت چیزى بیشتر از پول است که مى تواند عواملى همچون ارتقاى دانش، سرمایه فکرى، استفاده مؤثر از منابع، حفظ منابع طبیعى و سایر عوامل مؤثر در ارتقاى استاندارد و کیفیت زندگى را شامل شود. مى توان گفت مدیریت سیستمى است که بکارگیرى تکنولوژى را ممکن مى سازد و شامل مسؤولیتى است که این فعالیت ها را در راستاى خدمت به بشر و برآورده ساختن نیازهاى مشترى قرار مى دهد. مزایاى تکنولوژى هنگامى تحقق مى یابند که نتیجه آن به دست مشترى برسد. مشترى مى تواند فرد، شرکت، یا یک نهاد دولتى باشد. اختراعى که در قفسه نهاده شود تولید ثروت نمى کند. تکنولوژى هنگامى به تولید ثروت منجر مى شود که یا تجارى شود و یا در مسیر تحقق استراتژیک یا عملیاتى یک سازمان به کار بسته شود و در نتیجه با تکنولوژى به عنوان بذر اولیه تولید ثروت برخورد مى شود که با پرورشى صحیح و محیطى مناسب، این بذر اولیه به درخت تنومندى تبدیل مى شود. سایر عوامل مؤثر دیگر سبب حاصلخیزتر شدن و برآوردن نیازهاى آن محسوب مى شوند.
مدیریت تکنولوژى مدیران را در تلاش هایشان براى بهبود بهره ورى، افزایش اثربخشى و تقویت جایگاه رقابتى هدایت مى کند. این مدیریت در سطح ملى بیشتر بر نقش سیاست هاى عمومى در پیشبرد علم و تکنولوژى متمرکز است و تأثیرات کلى تکنولوژى بر جامعه و به ویژه نقش آن در توسعه اقتصادى پایدار را مورد بحث قرار مى دهد. مدیریت تکنولوژى در سطح ملى مقولاتى همچون تأثیر تکنولوژى بر سلامتى و ایمنى و پیامدهاى زیست محیطى آن را دربرمى گیرد. سیاست هاى تکنولوژى در سطح دولت و سازمان در واقع چارچوبى براى استفاده از تغییرات تکنولوژیک در جهت منافع جامعه و کارکنان سازمان هستند.
تکنولوژى چگونه خلق مى شود؟
چگونه مى توان آن را براى ایجاد فرصت هاى کسب و کار به کار بست؟
چگونه مى توان استراتژى تکنولوژى را با استراتژى کسب و کار یکپارچه نمود؟
چگونه مى توان از تکنولوژى براى کسب مزیت رقابتى استفاده کرد؟
تکنولوژى چگونه مى تواند انعطاف پذیرى سیستم هاى تولیدى و خدماتى را بهبود بخشد؟
چگونه مى توان سازمانهایى طراحى نمود که با تحولات تکنولوژیک سازگار باشند؟
چه وقت باید به سراغ تکنولوژى رفت و چه وقت باید آن را کنار نهاد؟
تمامى این سرفصل ها در یکدیگر تنیده و بافت مدیریت تکنولوژى را تشکیل مى دهند. این مقولات داراى پیامدهاى مهمى براى مدیران و مهندسان هستند. مهندسان با مؤلف هاى فیزیکى تکنولوژى سر و کار دارند ولى باید بتوانند تکنولوژى را با سیستم هاى اقتصادى و بازار مرتبط سازند. مدیران نیز باید بتوانند پیامدهاى تکنولوژى را براى کسب و کار خود پیش بینى کنند.
مهمترین دلایل توجه به مدیریت تکنولوژى در دنیاى کنونى عبارتند از سرعت گرفتن تحولات تکنولوژیک، تغییر در قلمرو، تغییر در رقابت و شکل گیرى بلوک هاى تجارى. در نتیجه استفاده از تکنولوژى آموزشى مناسب، مورد کاوى (case study)، کارگاه آموزشى، Business Game و ابزارها و روش هاى مورد استفاده در برنامه هاى آموزشى سازمان مدیریت براى ایجاد جذابیت بیشتر و افزایش ضریب توسعه است ضمن اینکه موارد فوق، ابزار بسیار مؤثرى در تثبیت مفاهیم و تمرینى براى بکارگیرى آنها در حین عمل محسوب مى شود. فرآیند و یادگیرى باید در برنامه اتفاق بیفتد. به همین منظور ارائه مطالب و منابع متنوع و استفاده از ابزارهاى کمک آموزشى با به چالش کشیدن مخاطبین، تلاش در تثبیت و بکارگیرى مفاهیم جدید دارد. انطباق فعالیتها با قوانین و مقررات آموزشى کشور براساس فرآیند نیازسنج، هدف گذارى برنامه آموزشى، کتاب، منابع آموزشى و تصویب آنها در مراجع ذیربط با استفاده از تکنولوژى آموزشى مناسب بررسى نیازهاى آموزشى کارکنان استان و اعلام به مرکز برنامه ریزى و آموزش نیروى انسانى و برگزارى دوره هاى موردنیاز جهت دستیابى به تکنولوژى اطلاعات مؤثر است.
تحقیق و توسعه و واحدهای صنعتی
واحدهای تحقیق و توسعه در کارخانجات هسته اولیه فعالیتهای تحقیقاتی در بخش صنعت هستند. این واحدها به طور عمده فعالیت هایی از قبیل ارتقاء کیفیت محصول، طراحی محصول جدید، بهینه سازی فرایندها، انتقال و جذب فناوریها، کسب دانش فنی برای تولید و غیره را درچارچوب سیاست های صاحبان صنایع دنبال می نماید. درسال های اخیر وزارت صنایع و معادن طی بخشنامه ای کارخانه های تحت پوشش در سراسر کشور را تشویق به تاسیس واحدهای D&R نموده است. با وجودیکه واحدهای تحقیق و توسعه در صنعت نقش مهمی در ارتقاء سطح کمی و کیفی محصولات می توانند ایفا کنند، این واحدها در بسیاری از سازمانها با تنگناها و مشکلات عدیده ای روبرو هستند. واحدهای تحقیق و توسعه در اجراء و در حوزه های راهبردی واحدهای تولیدی جایگاه مناسب خود را به دست نیاورده است و نسبت به ساختارهای اصلی واحدهای تولیدی جنبه فرعی دارند. در بسیاری از شرکتها بخش تحقیق و توسعه در متن فعالیتهای جاری قرار ندارند و نقش آنها در اثر بخشی فعالیتهای پژوهشی کم رنگ و حاشیه ای است. از مشکلات این واحدها ارتباط با نوع و عملکرد سازمان و مدیریت موسسه و فقدان اعتماد به درجه مفید بودن اینگونه واحدها، کمبود یا نبودن برنامه های علمی و منطقی تجربه های منفی در خصوص واحدهای تحقیق و توسعه در صنعت است، این عوامل و دیگر عوامل باعث شده واحدهای مذکور به راحتی نتوانند نقش استراتژیک خود را در صنعت ایفا کنند. عوامل سازمانی شامل مدیریت و رهبری، سازماندهی و عوامل درونی واحدهای تحقیق و توسعه شامل تفهیم و تفاهم مناسب اهداف و استراتژی ها، سازماندهی فعالیتهای تحقیق وتوسعه، سبک مدیریت و تبیین وظایف و مسئولیتهای مدیران و کارشناسان شاغل، ویژگیهای نیروی انسانی و بررسی امکانات و منابع موجود در واحدهای تحقیق و توسعه از عوامل تاثیرگذاربرپیشرفت وموانع رشدفعالیتهای تحقیق وتوسعه می باشد.
عملکرد واحد تحقیق و توسعه نتیجه همکاری نظام منــــد مجموعه ای از زیرسیستم های اصلی است که در کنار یکدیگر وظایف موردانتظار از واحد تحقیق و توسعه را عملی می سازند. زیرسیستم های بازنگری استراتژی؛ طرح ریزی پروژه؛ اجرای پــروژه؛ و بهره برداری از نتایج پروژه زیرسیستم های صفی تلقی شده و زیرسیستم مدیریت تحقیق و توسعه به عنوان ستاد تحقیق و توسعه وظیفه پشتیبانی و رهبری و نظارت بر عملکرد سایر زیرسیستم ها را برعهده دارد .
زیرسیستم بازنگری استراتژی
استراتژی ابـــــزاری است که سازمان می تواند به کمک آن به هدفهای بلندمدت خود برسد. زیرسیستم بازنگری استراتژی درواقع حلقه ارتباط بین استراتژی سازمان و استراتژی واحد تحقیق و توسعه است.
زیرسیستم اجرای پروژه
فعالیت اول در اجرای پروژه های تحقیق و توسعه مشخص کردن مکانیسم اجرای پروژه است. تصمیم گیری در این زمینه از جنس تصمیمات ساخت یا خرید قطعات یک محصول است. واحد تحقیق و توسعه به تنهایی ملزم به اجرای همه پروژه های تحقیق و توسعه نیست و در بسیاری از مواقع تمام یا قسمتی از نتایج یک پـــــروژه از بیرون سازمان تامین می گردد.
زیرسیستم بهره برداری از نتایج پروژه
عملکرد اصلی در بهره برداری از نتایج پروژه انتقال و استقرار نتایج پروژه های تحقیق و توسعه به مشتری است. موفقیت این زیرسیستم تاحدود زیادی به عملکرد سایر زیرسیستم ها وابسته است. تعریف و انتخاب پروژه هایی که بیشترین بازدهی را برای یک سازمان دربرخواهند داشت استقبال واحدهای تولید از نتایج پروژه های تحقیق و توسعه را سبب می گردد. اجرای دقیق پروژه ها کسب نتــایج موردانتظار رعایت زمان بندی پروژه و به موقع بودن نتایج پروژه ها اثربخشی و بکارگیری نتایج پروژه ها را موجب می گردد.
زیرسیستم مدیریت
زیرسیستم مدیریت درواقع حلقه ارتباطی سایر زیرسیستم هاست و با همه زیرسیستم ها در تعامل بوده و مکانیسم های اجرایی این زیرسیستم ها را هدایت می کند. عملکرد صحیح زیرسیستم مدیریت شرط لازم برای موفقیت سایر زیرسیستم هاست چرا که این زیرسیستم ها مبنای عملکردی دارند و موفقیت آنها درگرو مدیریت اجرایی قوی است. کلیه وظایف مدیریت تحقیق و توسعه و فعالیتهایی که نقش حمایتی و بسترسازی دارند در این زیرسیستم انجام می پذیرند. درواقع تعالی سازمانی واحد تحقیق و توسعه درگرو عملکرد موفق این زیرسیستم است .
گرد آوری :ناهید اربابی
از تحقیق و توسعه تا تکنولوژی
از زمان جنگ دوم جهانی تا کنون تحقیق و توسعه منبع اصلی رشد و دگرگونی جامعه های صنعتی تشخیص داده شده است . پیش از جنگ جهانی دوم ، فعالیت های تحقیق توسعه عمدتأ در صنایع نظامی ایالات متحده آمریکا ، ژاپن و اروپا متمرکز بود . در آن زمان مؤسسات تحقیق توسعه نسبتأ کوچک بودند ، مدیریت این مؤسسات به پیچیدگی امروز نبود و رویارویی تحقیق و توسعه با دیگر عوامل به سادگی صورت می گرفت .
در پایان جنگ جهانی دوم ، ایالات متحده آمریکا در زمینه های مختلف تکنولوژی ( در مقایسه با بقیه جهان) بصورت تعیین کننده پیش افتاد. همان زمان که کشورهای صنعتی اروپا و ژاپن برای تجدید بنای ویرانی های جنگ می کوشیدند ، ایالات متحده از طریق سرمایه گذاری بر روی نتایج بدست آمده از فعالیت های تحقیق و توسعه زمان جنگ به سرعت پیشرفت کرد . امروزه تحقیق و توسعه در سراسر دنیای صنعتی یک فعالیت عمده صنعتی شده است .
با آنکه حدود سی کشور توسعه یافته ( یا کمتر از یک سوم جمعیت جهان ) بر دانش و تکنولوژی جهان چیرگی دارند و اکثریت موثر نشریات علمی ، اختراعات ، حق امتیازها و محصولات جدید ، در اختیار این کشورها است ، تقریبأ همة کشورهای در حال توسعه از نارسایی های نظام تکنولوژیک زیان می بینند . در حدی که دربسیاری از این کشورها یا اصلأ مؤسسه تحقیق و توسعه ای وجود ندارد و یا اگر هم وجود داشته باشد بسیار کوچک و فاقد کارآ یی است .
از آنجا که تکنولوژی و تولید علم محصولی است که در کارخانه تحقیق و توسعه بوجود می آید و واحدهای تحقیق و توسعه ، رکن زیر بنای تکنولوژی دانسته شده اند و بزرگترین منبع یگانه نوآوری تحقیق و تحقیق و توسعه است .
تحقیق و توسعه چیست ؟
تحقیق و توسعه عبارت از کار خلاقی است که بطور منظم برای افزایش ذخیره علمی و دانش فنی و نیز استفاده از این دانش در اختراع و طرح کار برهای جدید انجام می شود ( فریمن 1974 )
فرایند تحقیق و توسعه و توسعه عبارت از شناسائی نیاز یا استعداد ، پیدایش اندیشه ها ، آفرینش ، طراحی ، تولید و معرفی و انتشار یک محصول یا نظام تکنولوژیک تازه است .(دین ولگدهار 1980)
یونسکو تحقیق و توسعه راچنین تعریف کرده است : هر گونه فعالیت منسجم ، خلاق در جهت افزایش سطح دانش و معرفت علم اعم از دانش مربوط به انسان ، فرهنگ ، جامعه و استفاده از این دانش برای کاربردهای جدید . ( یونسکو - 1980)
علوم و تکنولوژی دو محصول فعالیت های تحقیق و توسعه
فعالیت های علمی و تحقیق و توسعه به مفهوم عام همیشه دو محصول به همراه دارد ، یکی معلومات و دانش و دیگری تکنولوژی و فن در لغت نامه ها علم به معنای کسب معلومات به صورتی سیستماتیک و تنظیم یافته تعریف می گردد. گرچه تعاریف بسیار زیادی می توان برای علم قائل شد.
بعضی ها علم را به معنای ایجاد خلاقیت برخی دیگر علم را یک نوع فعالیت فکری و اجتماعی و برخی دیگر علم را یک تحول فرهنگی دانسته اند .
ارتباط سیستماتیک بین علوم و تکنولوژی از طریق انجام فعالیت های تحقیق و توسعه در واقع پس از جنگ جهانی دوم برقرار شد و قبل از آن تکنولوژی از طریق سعی و خطا و یا به صورت تصادفی و یا از طریق تفکر مطلق نصیب بشریت گردیده است .
تجارب چند دهه گذشته نشان داده است که آن دسته از کمپانی هایی که ارتباط بین علم و تکنولوژی را در عمل برقرار نموده اند از رشد سریعتری نسبت به سایرین برخوردار بوده اند . البته فاصله زمانی بین بکارگیری نتیجه تحقیقات در تولید تکنولوژی در ابتدای امر بسیار زیاد بوده که بعضأ به یک قرن می رسید اما بعدها این زمان از چند سال تجاوز ننمود.
تحقیق و توسعه پیش در آمد ی بر تولید علم
در کشور ما ، قبل از پیروزی انقلاب اسلامی کمتر تلاشی برای انجام فعالیت های تحقیق و توسعه به چشم می خورد و فقط در خلال سالیان پس از پیروزی انقلاب اسلامی و خصوصأ در طول سالیان جنگ تحمیلی ، عطش گرایش به فعالیت های تحقیق و توسعه و تلاش برای خود اتکایی فنی موجب صرف امکانات و منابع زیادی از منابع محدود این مرز و بوم به امور تحقیقات صنعتی و نمونه سازی و کپی سازی محصولات خصوصأ در راستای تأمین نیازهای جنگ تحمیلی گردیده است . از طرف دیگر پس از پایان جنگ تحمیلی و آغاز دوران بازسازی کشور و جبران نارسایی های تولیدی گذشته ، درصد زیادی از مدیران واحدهای صنعتی تحت پوشش دولت برای بازسازی و توسعه منابع خویش متقاضی تأسیس واحدهای تحقیق توسعه بوده اند.
ولی براستی عوامل مؤثر در گسترش و ارتقای فعالیت های تحقیق و توسعه کدامند ، چگونه باید فعالیت های تحقیق و توسعه را برنامه ریزی ، سازماندهی ، هدایت و رهبری و کنترل نمود تا به تولید و تکنولوژی در کشور دست یافت .
تحقیق و توسعه عبارت از فرایند پویای به هم پیوسته ای از تحقیقات پایه ای ، تحقیقات کاربردی و تحقیقات توسعه ای است که نتایج علمی آن تولید علم و دانش می باشد ( یونسکو _ 1988) .
در جهان امروز اکثر کشورها امر برنامه ریزی و سیاست گذاری علمی ( علوم و تکنولوژی ) را جزئی از برنامه سیاست کلان دولت های خود قرار داده اند زیرا براین مسئله معتقدند که علوم و فنون می توانند به بهترین شکل ممکنه در خدمت دفاع از استقلال و تمامیت ارضی کشور ، توسعه و پیشرفت اقتصادی و رفاه اجتماعی قرار گیرند . دستیابی به امر فوق می تواند قدرت سیاسی ، ایجاد استقلال ، افزایش در آمد ، توسعه صادرات ، رفاه اجتماعی و بهبود سطح زندگی افراد یک کشور را بدنبال داشته باشد. با این همه اهمیت در زمینه تحقیقات علمی و صنعتی و بهره گیری از دستاورد های مختلف اقتصادی و سایر زمینه ها ، کشورهای جهان سوم منابع انسانی و مالی عمده ای را در خدمت پژوهش قرار نمی دهند .
بنابراین می توان یکی از عوامل زمینه ساز برای گسترش و تولید علم در کشور را تحقیق و توسعه دانست و برای اینکه بتوانیم از تقلید علم از کشورهای پیشرفته جلوگیری کنیم بایستی به تحقیق و توسعه در کشور توجه زیادی داشته باشیم.
متأسفانه در کشور ما نقش تحقیق و توسعه نسبت به کشورهای پیشرفته بسیار کم رنگ است و همین عامل باعث شده که در تولید علم هیچگونه نو آوری نداشته باشیم و صرفأ بعنوان مقلد از علم سایر کشورهای جهان استفاده کنیم .
در برنامه های آموزش و پرورش جایگاه تحقیق و توسعه بسیار نازل است . هنوز برروی ابتکارات در زمینه تکنولوژی ، آموزش لازم صورت نمی گیرد و اصلأ تکنولوژی جایگاه شایسته ای پیدا نکرده است .
روش تدریس سلیقه ای بجای روش علمی ، زمینه ای برای شکل گیری ابتکارات باقی نمی گذارد .
یکی از مهمترین عوامل تقویت زیر ساخت آموزش تکنولوژی در کشور های جهان سوم ، هزینه ساختن آموزشهای همگانی است . در ایران به آموزش دوره میانی بهای بیشتری باید داده شود . زیرا یکی از کارکردها و نقش این دوره ، هدایت دانش آموز در انتخاب رشته تحصیلی است در این انتخاب فضای فرهنگی خانواده ها نیز سهم بزرگی دارد . حقیقت امر این است که خانواده ها در تأثیر گذاری و راهنمائی تحصیلی و شغلی فرزندان خود آگاهانه عمل نمی کنند و نسبت به آموزش تکنولوژی و علوم ریاضی در سطح متوسط و عالی تمایل چندانی از خود نشان نمی دهد . توسعه آموزش دانش و تکنولوژی در کلیه سطوح آموزش و پرورش بطور وسیع از ابتدایی تا عالی در کشور برای ایجاد فضای فرهنگی مطلوب و گرایش عمومی نسبت به دانش و فن صنعت ضرورت دارد .
از نظر پرورش محقق ، نظام آموزش ما به نحو ی است که نباید انتظار معجزه داشت . زیرا در این نظام داوطلبان ادامه تحصیل پس از گذشتن از سد ورودی انتخاب شده و یک دسته آموزشهای کلاسیک را طی می نمایند . پس از اتمام هر دور می بایست جهت ورود به دوره بعد امتحان دیگری را گذرانیده تا پایان دوره های ممکن . بدین ترتیب داوطلبان دوره های آموزش را به نحوی طی می نمایند که عملأ با فعالیت پژوهشی بیگانه هستند . در این میان فقط معدود کسانی هستند که در اثر نگارش رساله و یا به لحاظ علاقه شخصی به سوی تحقیق تحقیق کشیده می شوند و اصولأ جذب فعالیتهای تحقیقاتی خواهند شد که در واقع به صورت آکادمیک برای تحقیق پرورش نیافته اند . پرورش محقق بیش از آنکه جنبه تئوری داشته باشد ، جنبه عملی دارد و همچون آموزش دوره بالینی پزشکی است که باید علاوه بر آموزش تئوریک یک دوره عملی را همراه اساتید پشت سر گذارد. در گذشته ها در جامعه ما آموزش فعالیت های فنی از طریق استاد و شاگردی انتقال و بسط و گسترش می یافت . ولی متأسفانه نظام آموزش ما جایگاه خاص برای پرورش محقق از طریق تداوم علمی و عملی باز نکرده و لذا نمی تواند محقق پرور باشد .
توجه به اینکه ماهیت دانشگاه در کشورهای نیمه صنعتی ( در حال توسعه ) یک ماهیت آموزشی است ، در حالیکه ماهیت دانشگاه در کشورهای صنعتی یک ماهیت پژوهشی بوده و آموزش یکی از ثمرات و نتایج پژوهش است . به عبارت دیگر در دانشگاههای معتبر جهان نظام تحقیقاتی پشتوانه نظام آموزش است و مواد آموزشی دانشگاهها در واقع بازتاب و نتیجه تحقیقات پژوهشگران است و چون موضوعات تحقیق برخاسته ازنیازهای عینی و ملموس نهادهای گوناگون اجتماعی از قبیل صنعت و کشاورزی است ، لذا یک ارتباط تنگاتنگ و پویا بین پژوهش ، آموزش ، صنعت و کشاورزی وجود دارد . به همین جهت در غرب مشکلی بنام عدم ارتباط بین دانشکاه و صنعت وجود نداشته و این از مشکلات خاص جهان نیمه صنعتی ( در حال توسعه ) است.
آموزش در جهان صنعتی مبتنی بر تحقیق و تربیت است . در حالیکه در جهان در حال توسعه آموزش مبتنی بر ترجمه است و این یکی از علل بسیار مهم در شرایط توسعه علمی است .
لزوم ارتقاء تکنولوژی ، ایجاد ذهن جستجوگر و متفکر در کودکان و نوجوانان می باشد و رسانه های گروهی و آموزش و پرورش نقش عمدهای در این رابطه ایفامی نمایند چگونگی ترویج وسایل سرگرم کننده و تفریحی سالم عامل مؤثری در این زمینه میباشد وسایلی که بصورت اسباب بازی در اختیار کودکان قرار میگیرند باید در کنجکاوی و فعالیت ذهنی کودکان این نقش را ایفا نماید که باید پدیده ها را در خدمت گرفت و با حداقل نیروی فیزیکی به تدریج نتایج را کسب نمود . در این صورت است که می توان از فرصتها جهت آموزش و رشد خلاقیت کودکان استفاده کرد و بهترین نتیجه را کسب نمود .
ما باید بکوشیم تا در علوم جدید نیز از حالت مقلد جهان صنعتی خارج شویم و تا انجا پیش رویم که صاحب اجتهاد گردیم .
عدم آموزش مستمر محققان و عدم امکان ادامه تحصیل محققان در داخل و خارج کشور از جمله عوامل نقص در تحقیق و توسعه میباشد.
مهمترین عامل در کسب خود کفائی و بازسازی ، توسعه مراکز علمی و تحقیقاتی ، تمرکز و هدایت امکانات و تشویق کامل و همه جانبه مخترعان و مکتشفان و نیروی های متعهد و متخصص است که شهامت مبارزه با جهل را دارند و لاک نگرش انحصاری علم به غرب و شرق در آمده و نشان داده اند که میتوانند کشور را روی پای خود نگهدارند . لذا بی توجهی و بی مهری به استادان ، متفکران و محققان که یا منجر به فرار مغزها میشود یا از آنها آنها کارمندانی ساده می سازد که بعضأ تجارت را به تفکر ترجیح می دهند ، زیرا که محصولات تلاششان خریداری ندارد . برای ایجاد انگیزه در محققان باید اولأ متوسل به سیاست های تقدیر و تشویق ، امتیاز ، برگذاری محافل و سمینار شد . ثانیأ به وضعیت مادی آنها به نحوی باید توجه نمود که به جای تفکر و تعقل وقت گرانبهای خویش را برای تأمین نیازهای اولیه و مادی زندگی صرف ننمایند .
بودجه یکی از مقولاتی است که در نوشته های بسیاری ، به عنوان ساز و کار اساسی موثر در ارتقا و گسترش فعالیت های تحقیق و توسعه مورد بررسی قرار گرفته است . لذا تأمین بودجه تحقیقاتی پژوهشگران سر لوحه ارتقاء تحقیق و توسعه در کشور است .
نتیجه گیری
با بررسی بعمل آمده مشخص میشود که تولید علم در کارخانه تحقیق و توسعه بوجود میاید و تحقیق و توسعه زیر بنای تکنولوژی دانسته شده است بنابراین می توان نتیجه گرفت توجه به نکات ذیل میتواند در بهبود فعالیتهای تحقیق و توسعه در نهایت تولید علم در کشور اهمیت زیادی داشته باشد .
تغییر روش برنامه های آموزش و پرورش در جهت تحقیق و توسعه
تغییر روش تدریس سلیقه ای بجای روش علمی
تغییر ساختار پذیرش دانشجو در دانشگاه ها
تغییر نظام آموزشی دانشگاهها جهت تربیت محقق و محقق پروری
ایجاد انگیزش برای پژوهش و پژوهشگران
تأمین نیازهای مادی پژوهشگران
ایجاد تسهیلات لازم جهت آموزش و تحصیل محققان
تأمین بودجه تحقیقاتی پژوهشگران
منابع:
پور سیف ، عباس ، نظام آموزش و ضرورتهای رشد و توسعه ، نشریه زمینه ، تیرماه 1372
شهیدی ، محمد نقی ، موانع اساسی تحقیقات در ایران ، نشریه دانش مدیریت ، 1378
عسکری ، مهدی نگرش به مفاهیم بنیادین تحقیق و توسعه ، فصلنامه سیاست علمی و پژوهشی شماره 1 ، مرکز سیاست های علمی کشور ، تهران ، 1370
علی احمدی ، علیرضا ، مدیریت تحقیق تا توسعه تکنولوژی ، مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی ، 1377
مومنی ، احمد ، آل آقا ، فربد ، تنگناهای آموزش تکنولوژی در ایران ، مؤسسة مطالعات و برنامه ریزی آموزش سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران ، 1372
این وبلاگ با هدف ترویج و آموزش مباحث برنامه ریزی استراتژیک و آینده پژوهی در کشور ایجاد شده است. امیدواریم مطالب وبلاگ برای همه علاقمندان نگاه به آینده مفید واقع شود.